Türk Devletleri Teşkilatı Yargı Kurulları Ağı, Türk devletlerinin yargı kurullarının yapılarını, işleyişlerini ve karşılaştıkları ortak sorunları ele alarak, karşılıklı iş birliğini geliştirmeyi ve kurumsallaştırmayı amaçlayan bir iş birliği platformudur.
Bu kapsamda ilk toplantı, “Türk Dili Konuşan Ülkeler Yargı Kurulları” adı altında, 22–23 Aralık 2015 tarihlerinde, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun ev sahipliğinde ve Türk Konseyi iş birliğiyle, İstanbul’da gerçekleştirilmiştir. Söz konusu toplantıya Azerbaycan, Kırgızistan ve Kazakistan yargı kurullarından üst düzey temsilciler katılım sağlamıştır. Toplantıda, yargı kurulları toplantılarının düzenli aralıklarla gerçekleştirilmesi, reformlar, etik kodlar ve yargı alanındaki güncel gelişmelerin ele alınması hususlarında görüş birliğine varılmıştır.
Bu sürecin devamında, Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında ve yine Kurulumuzun ev sahipliğinde; Azerbaycan Mahkeme-Hukuk Konseyi Başkanı, Kazakistan Yüksek Yargı Konseyi Başkanı, Kırgızistan Yargı Konseyi Başkanı, Özbekistan Hâkimler Konseyi Başkanı, Macaristan Ulusal Yargı Konseyi Başkanı ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi Başkanının katılımlarıyla, 21–25 Mayıs 2024 tarihlerinde, İstanbul’da, “Türk Devletleri Teşkilatı Üye ve Gözlemci Ülkeleri Hâkimler Konseyi Başkanları İkinci Toplantısı” düzenlenmiştir.
Toplantıda ele alınan konu başlıkları ve yapılan görüşmeler sonucunda ulaşılan değerlendirmeler doğrultusunda hazırlanan Sonuç Deklarasyonu, 23 Mayıs 2024 tarihinde imzalanmıştır. Söz konusu Deklarasyonda, iş birliğinin kurumsal bir yapıya kavuşturulmasını teminen bir tüzük hazırlanması ve bu sürecin bir alt çalışma grubu tarafından yürütülmesi kararlaştırılmıştır.
Bu doğrultuda, Kurulumuzun ev sahipliğinde, 16–17 Aralık 2024 tarihlerinde, Ankara’da gerçekleştirilen teknik toplantıda taslak tüzük hazırlanmış ve üye ülkelere sunulmuştur.
Akabinde, 18–19 Haziran 2025 tarihlerinde, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirilen “Türk Devletleri Teşkilatı Yargı Kurulları Başkanları 3. Toplantısı” kapsamında, Ağ’ın hukuki temelini ve kurumsal yapısını belirleyen Tüzük, üye ülke temsilcileri tarafından imzalanmıştır. Böylece, yargı kurulları arasında karşılıklı iş birliğini güçlendirmeyi, düzenli temasları kurumsallaştırmayı ve ortak projeler çerçevesinde tecrübe paylaşımını teşvik etmeyi amaçlayan Türk Devletleri Teşkilatı Yargı Kurulları Ağı resmen kurulmuştur.
Ağ; üye ülkelerde yargı bağımsızlığını güçlendirmeyi, hâkim teminatını artırmayı ve yargıya duyulan güveni pekiştirmeyi amaçlamakta olup; bu hedefler doğrultusunda mevzuat paylaşımı, bilgi ve deneyim aktarımı, eğitim programları, karşılıklı çalışma ziyaretleri ve ortak projeler gibi alanlarda faaliyet göstermektedir. Çalışmalar, en üst karar organı olan Başkanlar Toplantısı ile uzmanlardan oluşan Çalışma Grubu aracılığıyla yürütülmekte; toplantılar üye ülkelerde dönüşümlü olarak gerçekleştirilmektedir. Faaliyetler uzlaşı esasına dayalı olarak yürütülmekte; gözlemci ülkeler de toplantılara katılabilmekte ve görüş bildirebilmektedir.
Türk Devletleri Teşkilatı Yargı Kurulları Başkanları 4. Toplantısının, 21-22 Mayıs 2026 tarihlerinde Özbekistan’ın Semerkant kentinde yapılması planlanmaktadır.
Türk Devletleri Teşkilatı Yargı Kurulları Ağı Tüzüğü (İngilizce)